فعال ترين دانشمندان مذاهب و فرقه ها به آن جا راه مى يافتند و جلسات مناظره اى كه با هيچ قيمت امكان تشكيل آن در خارج از دربار نبود ، برپا مى كردند . اين جلسات به امام عليه السلام مجال بسيار خوبى براى اداى رسالت بزرگ خويش در نشر علوم اسلامى و بستن راه بر مخالفان در آن شرايط حساس تاريخ اسلام مى داد كه اين ، يكى از بزرگ ترين آثار غير منتظرهء ولايت عهدى تحميلى مأمون بر امام عليه السلام بود . 2 - مقام والاى اهل بيت عليه السلام و سرّ وجود امامت و خلافت بر حق پيامبر صلى الله عليه و آله و سلّم در اين دودمان آشكار مى گشت ؛ مخصوصاً ايرانيان كه از دور مطالبى شنيده و ناديده عاشق شده بودند ، اين حقيقت را از نزديك مى ديدند و پيمان مودت و ارادت خويش را راسخ تر مى ساختند و اين امر ضربات سنگين ترى بر پايه هاى حكومت عباسيان وارد مى كرد . 3 - سرانجام ، روزى فرا مى رسيد كه ايران اسلامى مى بايست از زير سلطهء جباران بنى عباس به درآيد ، ولى بايد پايان گرفتن حكومت مركزى خلفا مساوى با برچيده شدن اسلام از اين منطقه و ساير مناطق اسلامى نباشد . خوشبختانه عوامل مختلفى ، از جمله جلسات عظيم بحث و مناظرهء دربار مأمون ، تفكيك اسلام واقعى را از آن چه خلفا مدعى و مدافع آن بودند ، ميسر ساخت و اين نكتهء مهمى بود . بنابراين ، در كنار توطئه هاى سياسى دربار مأمون ، مسائل مهم